- Beş temel parametre vardır: serbest klor, pH, toplam alkalinite, kalsiyum sertliği ve stabilizatör (siyanürik asit).
- Sıralama önemlidir: önce alkalinite, sonra pH, en son klor ayarlanır. Ters sırada yapılan işlem boşa gider.
- pH 7,8'e çıktığında klorun dezenfeksiyon gücü yarıdan fazla düşer; klor atmadan önce pH'a bakılır.
- Klor kokusu ve göz yanması fazla klorun değil, bağlı klorun (kloramin) işaretidir; çözüm şok klorlamadır.
- Kimyasallar asla birbiriyle karıştırılmaz ve suya kimyasal değil, kimyasala su eklenmez.
Hedef değerler tablosu
Havuz kimyası, tek tek parametreleri değil aralarındaki dengeyi yönetme işidir. Aşağıdaki aralıklar, ev tipi açık havuzlar için yaygın kabul gören hedeflerdir.
| Parametre | Hedef aralık | Neden önemli? | Ölçüm sıklığı |
|---|---|---|---|
| Serbest klor | 1,0 – 3,0 ppm | Dezenfeksiyonu sağlayan asıl değer | Haftada 2–3 kez |
| pH | 7,2 – 7,6 | Klorun etkinliğini ve konforu belirler | Haftada 2–3 kez |
| Toplam alkalinite | 80 – 120 ppm | pH'ı sabit tutan tampon | Ayda 1–2 kez |
| Kalsiyum sertliği | 200 – 400 ppm | Düşükse kaplamayı aşındırır, yüksekse kireç yapar | Ayda 1 kez |
| Stabilizatör (CYA) | 30 – 50 ppm | Kloru güneşten korur | Ayda 1 kez |
| Bağlı klor (kloramin) | 0,2 ppm altı | Koku ve göz yanmasının sebebi | Şüphe halinde |
Alkalinite düşükken pH'ı ayarlamaya çalışmak boşunadır; pH sürekli sıçrar. Önce alkaliniteyi bandına oturtun, ardından pH'ı ayarlayın, en son klor verin.
Klor: hangi tip, ne zaman?
Klor, havuzda bakteri ve yosunu kontrol eden ana dezenfektandır. Piyasada farklı formları vardır ve her biri suya farklı yan etki bırakır; bu yüzden "hangi klor" sorusu havuzun durumuna göre cevaplanır.
| Klor tipi | Kullanım | Dikkat |
|---|---|---|
| Tablet klor (trikloroizosiyanürik asit) | Günlük idame; şamandıra veya dozaj haznesinde | Stabilizatör biriktirir; pH'ı düşürür |
| Toz/granül klor (dikloro) | Hızlı etki, günlük takviye | Stabilizatör biriktirir |
| Kalsiyum hipoklorit | Şok klorlama | Sertliği artırır; suya önce eritilerek verilir |
| Sodyum hipoklorit (sıvı klor) | Otomatik dozaj sistemleri | pH'ı yükseltir; raf ömrü kısadır |
| Tuz klor jeneratörü | Tuzdan sürekli klor üretir | İlk yatırım yüksek; hücre kireç bakımı ister |
Şok klorlama ne zaman yapılır?
- Sezon açılışında ve kış kapatmadan önce
- Suyun yeşermesinden ya da bulanmasından sonra
- Yoğun kullanımı takip eden gün (kalabalık davet, çok sayıda yüzücü)
- Şiddetli yağmur veya toz fırtınasından sonra
- Klor kokusu ve göz yanması başladığında (kloramin birikimi)
- Ayda bir, rutin önlem olarak
Güneş ışığı klorun büyük bölümünü birkaç saat içinde parçalar. Şok dozu akşamüstü verip pompayı gece boyunca çalıştırmak, kimyasalın tam etki etmesini sağlar.
pH ve alkalinite: konfordan çok daha fazlası
pH, havuz kimyasındaki en kritik değerdir çünkü diğer her şeyin etkinliğini o belirler. pH 7,0'de klorun dezenfeksiyon gücü yüksekken, pH 8,0'de aynı miktar klorun etkisi ciddi ölçüde düşer. Yani klor atıp sonuç alamamanın en yaygın sebebi klor eksikliği değil, yüksek pH'tır.
| pH değeri | Ne olur? |
|---|---|
| 7,0 altı | Metal aksam korozyona uğrar, derz ve sıva aşınır, gözler yanar |
| 7,2 – 7,6 | Hedef aralık: klor verimli, konfor yüksek, malzeme güvende |
| 7,6 – 8,0 | Klor verimi düşer, su bulanmaya ve kireç yapmaya başlar |
| 8,0 üzeri | Kireç tabakası, ciddi klor kaybı, cilt tahrişi |
Nasıl düzeltilir?
- pH yüksekse: pH düşürücü (sodyum bisülfat veya seyreltik hidroklorik asit) verilir. Az az, pompa çalışırken, dönüş nozulundan uzak bir noktadan uygulanır.
- pH düşükse: pH yükseltici (sodyum karbonat) kullanılır.
- Alkalinite düşükse: Sodyum bikarbonat ile yükseltilir. Alkalinite düzelince pH kendiliğinden kararlı hâle gelir.
- Alkalinite yüksekse: Asit ile kademeli olarak düşürülür; tek seferde büyük doz verilmez.
Skimmerden verilen yoğun asit veya klor, doğrudan pompa ve filtreye gider; metal aksamı ve contaları hızla yer. Kimyasal, kovada seyreltilip havuz yüzeyine geniş alana dağıtılarak verilir.
Dozaj hesabı: önce hacmi bilin
Her kimyasalın dozajı havuz hacmine göre hesaplanır. Hacmi bilmeden yapılan uygulama ya yetersiz kalır ya da israf olur.
Havuz hacmi nasıl hesaplanır?
- Dikdörtgen havuz: Uzunluk × Genişlik × Ortalama derinlik = m³
- Dairesel havuz: 3,14 × yarıçap² × Ortalama derinlik = m³
- Ortalama derinlik: (En sığ nokta + En derin nokta) ÷ 2
- 1 m³ = 1000 litre = yaklaşık 1 ton su
| Havuz ölçüsü | Ortalama derinlik | Yaklaşık hacim |
|---|---|---|
| 6 × 3 m | 1,4 m | 25 m³ |
| 8 × 4 m | 1,5 m | 48 m³ |
| 10 × 5 m | 1,5 m | 75 m³ |
| 12 × 6 m | 1,6 m | 115 m³ |
| Ø 4 m yuvarlak | 1,2 m | 15 m³ |
Kimyasal ürünlerin konsantrasyonu markadan markaya değişir. Genel dozaj tabloları yol gösterir ama bağlayıcı olan, elinizdeki ürünün etiketinde yazan dozajdır. Ölçüm yapmadan ve etiketi okumadan doz vermeyin.
Algisit, flokülant ve diğer yardımcı kimyasallar
| Ürün | Ne işe yarar? | Ne zaman kullanılır? |
|---|---|---|
| Algisit (yosun önleyici) | Alg oluşumunu baskılar | Haftalık idame dozu; yeşerme sonrası takviye |
| Flokülant (topaklaştırıcı) | Çok ince partikülleri topaklayıp çöktürür | Bulanık su; ertesi gün dipten süpürülür |
| Berraklaştırıcı (clarifier) | Partikülleri filtrede tutulur hâle getirir | Hafif bulanıklık |
| Sekestran (metal bağlayıcı) | Demir ve bakırı bağlar, leke oluşumunu önler | Kuyu suyu kullanımı, metal leke |
| Kireç çözücü | Su hattındaki kireç bandını temizler | Sezon sonu / öncesi temizlik |
| Kış kimyasalı | Kış boyunca alg gelişimini yavaşlatır | Kapatma öncesi tek doz |
| pH düşürücü / yükseltici | pH'ı hedefe getirir | Ölçüme göre |
| Stabilizatör (siyanürik asit) | Kloru UV'den korur | Sezon başı; seviye düşükse |
Siyanürik asit suda kalıcıdır; sadece su değişimiyle azalır. Sürekli tablet klor kullanılan havuzlarda seviye zamanla çok yükselir ve klor "kilitlenir" — test klor gösterir ama klor iş görmez. Bu durumda kısmi su değişimi gerekir.
